Năm 2025 là một năm “bẻ lái” của Internet theo đúng nghĩa đen lẫn nghĩa bóng: vừa bùng nổ những lớp trải nghiệm mới (AI len thẳng vào lõi tìm kiếm, danh tính số dần rời bỏ mật khẩu), vừa lộ rõ các “gót chân Achilles” (đứt cáp biển, sự cố DNS/BGP, downtime dây chuyền của cloud), đồng thời bị kéo mạnh vào quỹ đạo quản trị bằng luật (EU tăng tốc siết nền tảng, còn ở Mỹ net neutrality lại tiếp tục đảo chiều). Khi nhìn các sự kiện lớn trong năm dưới cùng một khung, ta thấy một thông điệp xuyên suốt: Internet đang rời khỏi kỷ nguyên “mở–phẳng–tự do tăng trưởng”, bước sang kỷ nguyên “AI–quy định–hạ tầng trọng yếu”, nơi niềm tin của người dùng và khả năng chống chịu hệ thống trở thành lợi thế cạnh tranh.
1) AI bước vào lõi Internet: Tìm kiếm đổi vai, website đổi số phận
Trong nhiều năm, Internet được “định tuyến” bằng một thói quen: người dùng gõ từ khóa → công cụ tìm kiếm trả về danh sách liên kết → website nhận traffic → quảng cáo và nội dung nuôi hệ sinh thái. Năm 2025, thói quen đó bắt đầu biến dạng khi AI được đưa thẳng lên mặt tiền của tìm kiếm.
Google mở rộng AI Overviews ra hơn 200 quốc gia và vùng lãnh thổ, hơn 40 ngôn ngữ—một bước đi cho thấy AI không còn là thử nghiệm cục bộ mà là sản phẩm lõi ở quy mô toàn cầu. Ở lớp trải nghiệm, “câu trả lời” xuất hiện trước “đường link” khiến người dùng có xu hướng dừng lại sớm hơn. Ở lớp kinh tế học Internet, điều này tác động trực tiếp đến chuỗi giá trị traffic: website, báo chí, blog hướng dẫn, diễn đàn… có nguy cơ mất lượt truy cập dù vẫn là nguồn dữ liệu/tri thức để hệ thống tổng hợp.
Song song, 2025 cũng là năm các mô hình “tìm kiếm kiểu hội thoại” tăng tốc. Google triển khai AI Mode ra phạm vi rất rộng (nhiều thị trường quốc tế), cho thấy tìm kiếm đang tiến tới dạng “tác nhân” (agentic)—không chỉ trả lời mà còn gợi ý hành động và cá nhân hóa.
Nhận thức của người dùng cũng đổi theo: thay vì “tôi đọc nhiều nguồn để tự kết luận”, nhiều người chuyển sang “tôi cần một bản tóm tắt đủ dùng ngay”. Xu hướng này được phản ánh ngay cả ở Việt Nam: thống kê “Year in Search 2025” cho thấy mối quan tâm về AI chuyển từ câu hỏi nhập môn sang câu hỏi ứng dụng thực tế (tạo video AI, tạo ảnh AI…).
Tuy nhiên, cái giá của “tiện” là rủi ro sai lệch. Khi AI đứng ở vị trí “cửa ngõ tri thức”, sai sót không còn là chuyện của một bài viết—mà có thể trở thành sai sót ở cấp độ hành vi cộng đồng. Những tranh luận về độ tin cậy và an toàn của câu trả lời AI (đặc biệt trong các lĩnh vực nhạy cảm như sức khỏe) bùng lên mạnh vào cuối 2025 và lan sang đầu 2026, cho thấy đây là “món nợ chất lượng” mà ngành Internet phải trả dần.
Tác động dài hạn:
Internet sẽ không còn chỉ là “mạng của các trang” mà dần trở thành “mạng của các câu trả lời và tác vụ”. Các doanh nghiệp nội dung phải nghĩ theo hướng được trích dẫn / được gọi / được dùng thay vì chỉ được click. SEO chuyển trọng tâm từ tối ưu “xếp hạng liên kết” sang tối ưu “tính có thể trích xuất và xác thực” (structured data, tác giả, nguồn, cập nhật, kiểm chứng), vì vị trí của nội dung trong hành trình người dùng đã khác.
2) Danh tính số “rời mật khẩu”: Passkey trở thành mặc định, niềm tin đăng nhập được tái định nghĩa
Nếu AI là cú đổi vai ở lớp tri thức, thì passkey là cú đổi nền ở lớp danh tính.
Một trong các mốc có tính biểu tượng nhất năm 2025 là Microsoft đặt mặc định tài khoản mới “passwordless by default”—người dùng mới được hướng vào các lựa chọn đăng nhập không cần mật khẩu, và mật khẩu trở thành thứ có thể “xóa đi” thay vì “bắt buộc tồn tại”. Đây không chỉ là thay đổi UI; đó là tín hiệu rằng các nền tảng lớn đang “tuyên chiến” với lớp xác thực dễ bị lừa đảo nhất của Internet.
Tại sao 2025 lại là năm passkey bứt tốc? Vì các mảnh ghép hệ sinh thái bắt đầu ăn khớp: tiêu chuẩn FIDO/WebAuthn đã đủ trưởng thành, các nhà cung cấp lớn cùng đẩy mạnh, và đặc biệt là chuyển dịch từ “tùy chọn” sang “mặc định” tạo hiệu ứng hành vi tức thời.
Tác động dài hạn:
Khi passkey phổ biến, ngành Internet sẽ chứng kiến:
- Suy giảm tương đối của phishing dựa vào mật khẩu (nhưng tội phạm sẽ dịch chuyển sang lừa “phiên đăng nhập”, lừa hỗ trợ kỹ thuật, SIM swap, đánh cắp cookie/endpoint).
- Cuộc đua mới về khôi phục tài khoản (account recovery): ai khôi phục an toàn hơn, ít “khóa nhầm” hơn, trải nghiệm mượt hơn sẽ thắng.
- Định nghĩa “niềm tin” chuyển từ “bí mật người dùng nhớ” sang “khóa mật mã gắn thiết bị + sinh trắc học/điều kiện an toàn”, tức Internet tiến gần hơn tới mô hình an toàn mặc định.
3) Quy định bước vào “lõi nền tảng”: EU siết Big Tech, Internet bớt tự do “vô điều kiện”
Nếu 2010s là thập kỷ Internet tăng trưởng bằng quy mô, thì 2025 cho thấy Internet tăng trưởng bằng… tuân thủ.
EU tiếp tục biến các bộ luật số thành sức ép thực thi. Điển hình, Ủy ban Châu Âu công bố quyết định phạt Apple 500 triệu euro và Meta 200 triệu euro vì vi phạm Digital Markets Act (DMA)—những án phạt được xem là các mốc thực thi nổi bật của năm.
Điều đáng chú ý nằm ở thông điệp: “cổng vào Internet” (app store, nền tảng xã hội, hệ quảng cáo) không còn được vận hành như lãnh địa riêng của một vài “gatekeeper”, mà phải mở đường cho lựa chọn của người dùng và khả năng tiếp cận thị trường của doanh nghiệp nhỏ hơn.
Tác động dài hạn:
- Các công ty Internet toàn cầu sẽ thiết kế sản phẩm theo hướng “compliance by design” (tính tuân thủ ngay từ kiến trúc).
- Sản phẩm có xu hướng phân mảnh theo khu vực (EU vs phần còn lại) vì yêu cầu pháp lý khác nhau, kéo theo chi phí vận hành cao hơn.
- Người dùng được hứa hẹn nhiều quyền hơn (minh bạch quảng cáo, lựa chọn dữ liệu), nhưng cũng phải chấp nhận trải nghiệm có thể phức tạp hơn do lớp xin phép/đồng ý.
4) Hạ tầng lộ “điểm gãy”: cáp biển, cloud và DNS biến Internet thành câu chuyện “khả năng chống chịu”
Ở góc nhìn người dùng, Internet thường được cảm nhận như thứ “luôn có sẵn”. Năm 2025 nhắc lại một sự thật: Internet là tổng của hàng triệu mắt xích—và chỉ cần một mắt xích quan trọng rung lắc, phần còn lại sẽ chao đảo theo.
Cáp biển và địa chính trị tuyến dữ liệu
Năm 2025 ghi nhận các sự cố cáp biển gây ảnh hưởng rộng, trong đó có các báo cáo về đứt cáp ở khu vực Biển Đỏ tác động tới kết nối tại nhiều quốc gia châu Á và Trung Đông. Những sự cố kiểu này khiến doanh nghiệp nhận ra “độ trễ và băng thông” không chỉ là câu chuyện kỹ thuật, mà là rủi ro chuỗi cung ứng số.
Tại Việt Nam, thông tin về sự cố tuyến APG xuất hiện nhiều lần trong năm, nhấn mạnh tính phụ thuộc của kết nối quốc tế vào một số tuyến cáp trọng yếu và năng lực chuyển hướng lưu lượng của nhà mạng.
Cloud downtime: “Internet của dịch vụ” có thể ngã dây chuyền
Một điểm nóng khác của 2025 là các bảng tổng kết downtime cho thấy nhiều dịch vụ lớn gặp gián đoạn với quy mô ảnh hưởng rất lớn. Các thống kê tổng hợp nhắc đến những sự cố làm rung chuyển chuỗi dịch vụ phụ thuộc lẫn nhau—từ nền tảng cloud, CDN cho tới ứng dụng giải trí và thanh toán.
Tác động dài hạn:
- Doanh nghiệp Internet sẽ đầu tư mạnh hơn vào kiến trúc đa vùng/đa nhà cung cấp, dự phòng DNS, cơ chế “graceful degradation” (hỏng một phần vẫn hoạt động được).
- Sự cạnh tranh không còn chỉ là tính năng mà là “SLA niềm tin”: ai ít sập hơn, phục hồi nhanh hơn, minh bạch hậu kiểm tốt hơn sẽ được chọn.
5) An ninh mạng leo thang quy mô: kỷ lục DDoS và bài toán BGP/DNS
2025 cũng là năm “kỷ lục tấn công” trở thành một cụm từ nhàm chán, vì quy mô DDoS cứ liên tục bị vượt qua. Cloudflare công bố các báo cáo cho thấy mức tăng mạnh của các cuộc tấn công siêu lớn và cả những kỷ lục mới trong năm.
Ở lớp nền Internet, các vấn đề như BGP vẫn là nỗi ám ảnh vì đây là giao thức dựa nhiều vào niềm tin. Chỉ một sai lệch cấu hình hoặc hành vi độc hại có thể gây gián đoạn định tuyến trên diện rộng. Một ví dụ được nhắc tới trong các báo cáo đầu năm là sự cố gián đoạn mạng do tấn công/chiếm đoạt liên quan định tuyến (BGP), cho thấy “đường đi của dữ liệu” có thể trở thành bề mặt tấn công.
Tác động dài hạn:
Internet sẽ phải tiến sâu hơn vào “zero trust ở cấp mạng”: xác thực nguồn tuyến (RPKI, lọc route), chuẩn hóa vận hành, và chia sẻ tín hiệu tấn công theo thời gian thực giữa các nhà mạng/CDN/cloud. Các công ty không thể coi an ninh là chi phí phụ trợ—nó là điều kiện tồn tại.
6) Quyền riêng tư và quảng cáo: “cookie không chết hẳn”, nhưng mô hình cũ đã lung lay
Nhiều người từng chờ 2025 như cột mốc kết thúc third-party cookies. Nhưng thực tế lại phức tạp hơn: Google công bố các cập nhật về hướng đi Privacy Sandbox và cách tiếp cận với lựa chọn cookie trong Chrome, cho thấy quá trình chuyển đổi không thể “cắt một nhát là xong”, vì vướng cả hệ sinh thái quảng cáo lẫn câu hỏi cạnh tranh.
Điều này làm thay đổi nhận thức của ngành: quyền riêng tư không còn là “một dự án kỹ thuật”, mà là bài toán cân bằng quyền lợi giữa người dùng–nhà quảng cáo–nhà xuất bản–nhà quản lý. Cú rung này khiến nhiều doanh nghiệp đẩy nhanh các chiến lược dữ liệu bên thứ nhất (first-party), đo lường mới, và bớt lệ thuộc vào các định danh quảng cáo truyền thống.
Tác động dài hạn:
Quảng cáo Internet sẽ tiếp tục dịch chuyển sang mô hình “bối cảnh, ý định, và quan hệ trực tiếp” thay vì bám đuổi cá nhân bằng cookie như trước. Ai sở hữu kênh trực tiếp (email, app, cộng đồng, CRM) sẽ có lợi thế.
7) Net neutrality: một lần nữa chứng minh Internet gắn chặt với chính sách
Cuộc tranh luận net neutrality ở Mỹ vốn đã dài, nhưng 2025 lại là một dấu mốc khi tòa án liên bang (Sixth Circuit) vô hiệu hóa lệnh của FCC liên quan khung net neutrality, làm dấy lên lo ngại về tính ổn định của các quy tắc quản trị Internet theo chu kỳ chính trị.
Tác động dài hạn:
Đối với doanh nghiệp Internet toàn cầu, điều này củng cố một nhận thức lạnh lùng: “luật chơi đường truyền” có thể đổi nhanh như “luật chơi sản phẩm”. Chiến lược thị trường, tối ưu chi phí, và cả kế hoạch đầu tư hạ tầng phải tính tới rủi ro chính sách.
Internet 2025 đã đổi “xương sống” theo ba trục
Một là AI hóa lớp tri thức và hành vi: Internet không còn chỉ là nơi tìm mà là nơi nhận câu trả lời và hoàn thành tác vụ.
Hai là tái thiết lớp niềm tin: danh tính rời mật khẩu, an ninh phải chịu tải kỷ lục, và downtime trở thành biến số chiến lược.
Ba là tái cân bằng quyền lực bằng quy định: nền tảng lớn bị kéo vào khung trách nhiệm và cạnh tranh, còn chính sách tiếp tục tác động trực tiếp đến trải nghiệm Internet.
